Jesteś tutaj: Aktualności / ABSTRAKCJA - FIGURACJA

Dzisiaj jest .

regulamin serwisu »

Newsletter:


ABSTRAKCJA - FIGURACJA
27.05.2010

Polskie malarstwo współczesne

Damasiewicz, Fangor, Gierowski, Kantor, Kujawski, Maciejowski, Nowosielski, Pamuła, Stażewski


Dwa, zdawać by się mogło, przeciwstawne nurty malarstwa współczesnego przeplatają się ze sobą nie tylko na na przestrzeni czasu i zmian pokoleniowych. Malarstwo wielu najwybitniejszych twórców rozpięte jest pomiędzy abstrakcją a figuracją. W dążeniu do swobody formalnej i pełni środków wyrazu malarze przemieszczają się swobodnie pomiędzy obrazowaniem figuratywnym a abstrakcyjnym,  nie gubiąc po drodze własnego stylu i odrębności, będąc rozpoznawalnymi w obu tych odmiennych obszarach formalnych. Postawę taką reprezentowali Nowosielski, Damasiewicz, Fangor, Kujawski. Byli i są, też twórcy jednoznacznie kojarzeni z jednym tylko nurtem i to zarówno ci, którzy opowiedzieli się po stronie abstrakcji jak, Gierowski, Pamuła i Stażewski, czy też figuracji jak Maciejowski.

B.G.
 
 
 

Witold Damasiewicz jeden najbardziej intrygujących malarzy krakowskich, urodził się w 1919 r w Wadowicach, zmarł w 1996 r w Krakowie. Jak na syna profesofa języków klasycznych przystało, uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Wadowicach. Do jego szkolnych kolegów zaliczał się Karol Wojtyła. Wspominając młodość Damasiewicz mówił, że był dzieckiem tych dwudziestu lat wolności, rósł w atmosferze odzyskanej państwowości w barwnym, wielokulturowym środowisku małego, aczkolwiek kulturalnego miasteczka, w poczuciu wolności i harmonii oraz mocnej, opartej na znajomości klasycznych autorów łacińskich i greckich, przynależności do kultury śródziemnomorskiej w jej  antycznych korzeniach.  Przed wybuchem wojny zdążył jeszce rozpocząć studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, ukończone dopiero po wojnie w 1948 roku. Po wojnie podjął też studia na krakowskiej ASP w pracowni malarstwa Zbigniewa Pronaszki  oraz, kurs malarstwa ściennego u Wacława Taranczewskiego. Należał do pokolenia, które po brutalnych doświadczeniach wojny i okupacji nie mogło już odnależć środków wyrazu dla swojej twórczosci w dekoracyjnej i estetyzujacej tradycji koloryzmu, do której nawiązywali profesorowie Akademii. Damasiewicz już w trakcie studiów nie chciał zamknąc się w obowiązującym nurcie i podobnie jak Andrzej Wajda i Jan Tarasin idąc za inspiracją Andrzeja Wróblewskiego, stał się członkiem Grupy Samokształceniowej, zrzeszającej studentów poszukujących nowoczesnego, plastycznego języka zdolnego wyrazić ich przeżycia.  W konsekwencji w  1955 wziął udział w wystawie "Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi" w warszawskim Arsenale. Po studiach przez jakiś czas pracował na ASP w Krakowie, a następnie trzydzieści lat, aż do emerytury uczył malarstwa w Państwowym Liceum Plastycznym w Krakowie.

 

Nie udzielał się na forum "życia artystycznego", tworzył w cieniu własnej pracowni, odporny na mody i nowinki artystyczne stworzył własny, niepowtarzalny sposób obrazowania, pomiędzy abstrakcją a figuracją. Jego prace odznaczają się bogactwem form, perfekcją i zarazem odwagą rozwiązań kolorystycznych oraz szczególnym sposobem operowania światłem, emanujacym z wnętrza obrazu. Podstawę jego malarstwa stanowi kolor budujacy formę i precyzyjna, przemyślana w każdym szczególe kompozycja. Pomimo tego, że nie uczynił nic aby budować tak zwaną karierę artystyczną, w 1978 roku został wyrózniony Nagrodą im. Jana Cybisa, a w latach 90-tych jego obrazy zyskały uznanie na wystawach w Cork Arts Society (Cork - Irlandia), Rebeca Hossak Gallery (Londyn), i na ostatniej za jego zycia, dużej retrospektywnej wystawie w Pałacu Sztuki w Krakowie. Nadal jednak ogromny dorobek artystyczny malarza, znany koneserom sztuki, czeka na uwagę szerszej publiczności.

 

1. Witold Damasiewicz „Wielka Gra” olej/płótno, 160 x 100 cm, dat. 1975 r.


2. Witold Damasiewicz „Marionetka 2” olej/płótno, 110 x 100 cm, dat. 1975/92

3. Witold Damasiewicz „Płomień” olej/płótno, 90 x 70 cm, dat. 1975 r.


 


4. Witold Damasiewicz „Kazamaty 6” olej/płótno, 82 x 37 cm, dat. 1972 r.

Wojciech Fangor międzynarodowej sławy twórca awangardowy, przez wiele lat działający zagranicą. Urodził się w 1922 w Warszawie. Uczył się u Tadeusza Pruszkowskiego i Felicjana Szczęsnego Kowarskiego. Po wojnie studiował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, którą ukończył w 1946 roku. Związany był z warszawskim Klubem Młodych Artystów i Naukowców, uczestniczył w Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki w roku 1950. W okresie socrealizmu tworzył w konwencji realizmu XIX w. Początkowo próbował znaleźć własną formułę realizmu socjalistycznego (Matka Koreanka, 1951). Do 1955 brał udział w oficjalnym życiu artystycznym PRL.

Zniechęcony do socrealizmu zwrócił się w stronę plakatu i grafiki. Po roku 1957 poświęcił się malarstwu abstrakcyjnemu o charakterze wizualistycznym. Jest awangardowym malarzem, grafikiem rzeźbiarzem i architektem wnętrz. W 1958 w Warszawie wykonał prekursorską wobec environments kompozycję przestrzenną, przy użyciu swoich obrazów (wystawa Studium przestrzeni, wspólnie z S. Zamecznikiem). Wtedy też zaczął malować pulsujące barwami abstrakcyjne obrazy, dające wrażenie ruchu. Na początku lat 60-tych wyjechał za granicę i w 1966 zamieszkał na stałe w USA, gdzie eksperymenty abstrakcjonisty łączył z bliskim hiperrealizmowi malarstwem figuratywnym. W latach 1966-1983 wykładał na Uniwersytecie w Madison, a w okresie 1967-1968 na Uniwersytecie Harvarda. W 1978 roku otrzymał Nagrodę Fundacji im. A.Jurzykowskiego. Od lat 70. tworzył skomplikowane kompozycje optyczne (układy diagonalne), by w połowie dekady powrócić do malarstwa figuratywnego (studia przestrzenne wnętrz, prace typu "obraz w obrazie"). W cyklu z lat 80. wykorzystał efekty wizualne charakterystyczne dla przekazu telewizyjnego.  W roku 1999 powrócił do kraju. Mieszka i tworzy w Błędowie, w połowie drogi między Warszawą a Radomiem.

Wojciech Fangor "M12" olej/płótno, 143 x 143 cm, sygn na odwrociu: "FANGOR / M12 1970 / 56 x 56 "

 

Stefan Gierowski, wybitny przedstawiciel współczesnej awangardy malarskiej, określany mianem klasyka polskiej nowoczesności. Urodził się w 1925 w Częstochowie. Studiował Historię Sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, pod kierunkiem Wojsława Mole (dyplom w 1948 r.) oraz w latach 1944-1948 malarstwo na krakowskiej ASP w pracowniach Karola Frycza i Zbigniewa Pronaszki. W 1949 roku przeniósł sie do Warszawy. Brał udział m.in.: w  Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki "Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi" w warszawskim Arsenale w 1955 roku. W latach 1956-1961 prowadził wraz z Marianem Boguszem warszawską Galerię Sztuki Nowoczesnej "Krzywe Koło", gdzie w latach 1957 i 1959 miał wystawy indywidualne. Od 1961 roku był wykładowcą na Wydziale Malarstwa warszawskiej ASP, a od 1986 r. profesorem tej uczelni. W 1983 r. senat akademii wybrał go na rektora, lecz ówczesne władze nie zatwierdziły wyboru. W latach osiemdziesiątych związany z kręgiem "kultury niezależnej".  W 1996 r. odszedł na emeryturę. Otrzymał: Nagrodę im. Jana Cybisa za rok 1980, wyróżnienie na First Triennale India w 1968, Nagrodę Komitetu Kultury Niezależnej "Solidarność" w 1989 roku za cykl Malowanie 10 Przykazań - Dekalog oraz Nagrodę Kolekcjonerów im. Doktora Lecha Siudy.

Malarz i rysownik zainteresowany od 1957 roku abstrakcją geometryczną operującą kolorem i fakturą, przekładającą na język malarski doświadczenia z zakresu fizyki pól magnetycznych. Maluje obrazy, w których w różnych relacjach wiąże problemy materii, światła i przestrzeni; posługuje się głównie płaszczyzną, linią, kolorem, fakturą; kolejne okresy twórczości są dążeniem ku maksymalnej redukcji form i uniwersalnej metafory. W latach 60. eksponował w obrazach efekty walorowe. Od lat 70. w większym stopniu zajął się wzajemnym oddziaływaniem pól barwnych. W latach 80-tych artysta podjął poszukiwania form i układów kompozycyjnych, które mogłyby stać się plastycznym ekwiwalentem pojęć werbalnych - cykl "Malowanie Dziesięciorga Przykazań" z 1986 r.

Stefan Gierowski „Kompozycja II” akwarela/papier, 30 x 30 cm



Stefan Gierowski „Kompozycja I” akwarela/papier, 30 x 30 cm, sygn p d


Stefan Gierowski „Kompozycja” akwarela/papier, 60 x 40 cm, sygn p d

 

Tadeusz Kantor reżyser, twórca happeningów, malarz, scenograf, pisarz, teoretyk sztuki, aktor we własnych przedstawieniach, wykładowca krakowskiej ASP, jeden z najsławniejszych nowatorskich polskich artystów XX w. Urodził się w 1915 r. w Wielopolu Skrzyńskim k. Tarnowa, zmarł w 1990 r w Krakowie. Studiował w krakowskiej ASP w latach 1934-39, początkowo u Władysława Jarockiego i Józefa Pieńkowskiego, a od 1937 pod kierunkiem Karola Frycza. W czasie okupacji w 1942 założył konspiracyjny "Teatr podziemny", wokół którego koncentrowało się życie artystyczne Krakowa. Teatr ten po wojnie, pod nazwą "Cricot 2", kontynuował tradycje teatru plastyków "Cricot" założonego przez Józefa Jaremę. Współtworzył Grupę Młodych Plastyków - 1945, a następnie II Grupę Krakowską - 1957. Współorganizator I Wystawy Sztuki Nowoczesnej - Kraków 1948. Uprawiał malarstwo, był reżyserem teatralnym, scenografem, organizatorem pierwszych w Polsce happeningów, autorem manifestów artystycznych, otwartym na poszukiwania światowej awangardy artystycznej oraz twórczej adaptacji i asymilacji jej osiągnięć. Jako malarz pełnił rolę medium, przetwarzającego artystyczne impulsy napływające do Polski z zachodniej Europy, już od momentu, kiedy w 1947 roku odwiedził Paryż.

Jego twórczość malarska jest ogromnie zróżnicowana i podlegająca czasowym ewolucjom: początkowo utrzymana w nurcie figuratywnym, później metaforyczna o oszczędnej kolorystyce, w drugiej połowie lat 50-tych wpisała się w nurt informelu. W latach następnych Kantor zaprezentował w krakowskiej galerii Krzysztofory "Wystawę Popularną" - zbiór setek przedmiotów, dokumentów, rysunków jako środków environment i po części własnego dorobku. Z przedmiotów tworzył asamblaże i ambalaże - prace, w których aplikowane na płótnie zniszczone przedmioty (koperty, torby, parasole) przeistaczały obraz w relief. W latach 70-tych i 80-tych kompozycje malarskie /cykle/ miały ścisły związek z teatralną twórczością artysty - seria kompozycji "Umarła klasa" pod tytułem tożsamym z nazwą spektaklu teatralnego. Do malarstwa powrócił pod koniec życia, tworzył kompozycje z samotną, wyeksponowaną jednostką uchwyconą w pozie gestu. Aranżował szereg działań parateatralnych, happeningi: Linia podziału, Galeria Krzysztofory, 1966, Panoramiczny happening morski, Osieki 1967, List, Galeria Foksal, 1968, Lekcja anatomii wg Rembrandta, norymberska Kunsthalle, 1968, Galeria Foksal, 1969. Uprawiał również sztukę konceptualną - Wielkie krzesło, zaprojektowane w 1970 roku. Jako jeden z pierwszych polskich artystów interesował najnowszymi światowymi nurtami sztuki. Największymi osiągnięciami tego wszechstronnego artysty są jednak realizacje teatralne - odwołujące się do własnej biografii, oparte na osobistych wspomnieniach - Teatr Śmierci: Umarła klasa, 1975, Gdzie są niegdysiejsze śniegi? 1979, Wielopole, Wielopole, 1980, Niech sczezną artyści, 1985, Nigdy już tu nie powrócę, 1988, Dziś są moje urodziny, 1991. Spektakle te odnoszące się do złożonej polsko-żydowskiej historii i ikonografii oraz dramatu II wojny światowej, przyniosły Kantorowi międzynarodową sławę. Działania teatralne stanowiące autorską wizję zamykały w niezwykle plastycznej formie głęboko osobisty, emocjonalny przekaz, wiele z nich weszło do historii światowego teatru. Kantor był jedną z najważniejszych postaci życia artystycznego w Krakowie oraz niekwestionowanym liderem Grupy Krakowskiej, do chwili śmierci (tuż przed premierą ostatniego spektaklu - Dziś są moje urodziny) odgrywał dominującą, opiniotwórczą rolę. Artysta wybitny, zaliczany przez krytykę światową do współtwórców sztuki XX wieku.

Tadeusz Kantor „Kompozycja” technika mieszana/papier, 25,7 x 20,5 cm, sygn l d

 
 


Tadeusz Kantor „Leżące postacie” tusz/papier, 20 x 28 cm, sygn p d

Tadeusz Kantor „Abstrakcja” olej/płótno, 72 x 84 cm, sygn p d: "12,62/Kantor" oraz na odwrociu:  "T. Kantor Cracovie / XII 1962 / "Peinture"”

 

Tadeusz Kantor „Brama” technika mieszana/papier, 47 x 35 cm, sygn p d

Jerzy Kujawski artysta przez większość życia mieszkający i tworzący w Paryżu. Urodził się 28 kwietnia 1921 w Ostrowie Wielkopolskim zmarł w zmarł w 1998 w Paryżu. Wysiedlony wraz z rodzicami z Wielkopolski, okres wojny spędził mieszkając na zmianę w Krakowie i Warszawie. W Warszawie przyjaźnił się z Marianem Boguszem, w Krakowie z całym kręgiem, wówczas młodych artystów, wśród których był Tadeusz Kantor, Tadeusz Brzozowski i Jerzy Nowosielski. Tworzył pierwszy teatr podziemny, który prowadził później Kantor. Już wówczas uchodził za zwolennika surrealizmu. W 1945 roku, po powstaniu warszawskim wyjechał na stałe do Paryża. Szybko nawiązał kontakty z paryską awangardą, a od przyjazdu z Nowego Jorku André Bretona, znalazł się wśród jego współtowarzyszy. W 1947 roku wystawiał na słynnej, międzynarodowej, wystawie surrealizmu w Galerii Maeght w Paryżu. Odtąd przyjaźnił się z surrealistycznymi poetami Yves Bonnefoy i współpracował z Ivan Gollem, nieco później z Michel Butorem. Sztuka Kujawskiego drugiej połowy lat 40., to surrealistyczne malarstwo, grafika i rysunek rozgrywające się na granicy realności i snu, pełne zaskakujących organicznych form i wyobrażeniowych figur. W całej twórczości Kujawskiego tradycja surrealistyczna odgrywała wielką rolę, mimo że bezpośrednie kontakty z Bretonem z biegiem czasu osłabły. Od końca 1949 roku, aż po drugą połowę lat 50., Kujawski był twórcą malarstwa abstrakcyjnego zwanego "informel" (w Polsce częściej nazywano je abstrakcją liryczną lub taszyzmem czyli sztuką barwnych plam). Kujawski należał obok Hansa Hartunga, Pierre Soulage i Roberta Matty do pierwszego pokolenia artystów reprezentujących ten kierunek na świecie. Wielu artystów w Polsce od niego dowiedziało się o ekspresyjnym malarstwie abstrakcyjnym. Kujawski utrzymywał bliskie kontakty z polskimi artystami, na międzynarodowych wystawach pokazywał swoje prace jako Polak mieszkający we Francji. Spotykał się często z Kantorem, Brzozowskim, Boguszem, Alfredem Lenicą, Jerzym Skarżyńskim a w Paryżu przyjaźnił się z Toporem, Aliną Szapocznikow i Romanem Cieślewiczem. W 1957 roku miał w Polsce pierwszą wystawę indywidualną w Galerii Krzywego Koła na Starym Mieście w Warszawie.

Początek lat 60. w sztuce Kujawskiego to zainteresowanie przede wszystkim malarstwem materii. W tym czasie był przejściowo związany z twórcami grupy "Cobra" oraz międzynarodowym ruchem awangardy skupionym wokół Edourda Jaguera zwanym "Phases" ("Fazy"). Eksponował swoje prace w wielu krajach. Pierwsze wystawy indywidualne w paryskich galeriach przyniosły mu spory rozgłos. W prasie znalazło się wiele pozytywnych opinii, a jego obrazy trafiły do prywatnych i publicznych kolekcji na całym świecie. W drugiej połowie lat 60. nastąpił gwałtowny zwrot w jego sztuce. Zbliżył się do kręgu krytyków, poetów i malarzy skupionych wokół czasopisma "Opus International" i jego redaktora Jean-Clarence Lambert. Porzucił abstrakcję i ponownie nawiązał do surrealistycznej wyobraźni, ale przetworzonej w kontekście współczesnego świata. Powrócił do figuracji. Inspirował się współczesnym otoczeniem i kliszami zaczerpniętymi z kultury masowej. Coraz częściej sięgał po monotypię, kalkomanię i serigrafię. W obrazach zagęściła się też surrealistyczna poetyka pokawałkowanego ciała i erotycznych

Powrót
Nasze oferty


BUNSCH Franciszek
Derwisz


MARKOWSKI Piotr
Z cyklu "Mont Blanc"


LEŚNIAK Maria
Jesienny list


ZAJĄCZKOWSKI Lesław
Pejzaż z Jugosławi (Mostar)